Centrum ESA w Warszawie. Polska dostanie nowe miejsce w europejskim kosmosie

Warszawa z pierwszym takim centrum ESA poza państwami założycielskimi

W Warszawie powstanie centrum technologiczne Europejskiej Agencji Kosmicznej, co premier Donald Tusk nazwał ważnym dniem dla Polski i jej ambicji. To pierwsza taka placówka ESA ulokowana poza gronem państw założycielskich agencji. Dla Polski oznacza to wejście do węższego kręgu krajów, które będą miały sformalizowaną współpracę z europejskim sektorem kosmicznym na najwyższym poziomie. W praktyce to także sygnał, że rola naszego kraju w technologiach przyszłości wyraźnie rośnie.

Jak podkreślono, Polska będzie jednym z europejskich państw, w których ESA uruchomi swoje centrum, a zarazem będzie to pierwszy taki ośrodek na wschodniej flance Unii Europejskiej. Obecnie agencja ma placówki w Niemczech - dwie, a także w Holandii, Włoszech, Hiszpanii, Belgii i Wielkiej Brytanii. Warszawa dołącza więc do grona miejsc, które współtworzą europejskie kompetencje w kosmosie, ale robi to jako pierwszy kraj w tej części Europy. To ważne także z perspektywy politycznej, bo wzmacnia pozycję Polski w projektach strategicznych całej wspólnoty.

„Polska jest czempionem Europy, jeśli chodzi o inwestowanie w kosmos i przyszłość”

Donald Tusk, premier

„Polska będzie jednym z europejskich krajów, w których ESA będzie miała jedno ze swoich centrów. To pierwszy kraj na wschodniej flance Unii Europejskiej, który będzie miał możliwość takiej sformalizowanej współpracy”

Donald Tusk, premier

Bezpieczeństwo, technologie dual-use i europejska suwerenność

Nowy ośrodek ESA w Warszawie ma skupić się przede wszystkim na bezpieczeństwie oraz na technologiach o podwójnym zastosowaniu, czyli dual-use. Chodzi o rozwiązania, które służą zarówno infrastrukturze cywilnej, jak i wojskowej. Centrum ma też wspierać innowacje oraz zarządzanie kryzysowe, a więc rozwijać narzędzia potrzebne w sytuacjach nagłych i trudnych. W praktyce ma to zwiększać zdolność Europy do przewidywania zagrożeń, reagowania na nie i odbudowy po kryzysach.

Premier Donald Tusk zwrócił uwagę, że Polska ma dziś uczestniczyć nie tylko w samym rozwoju technologii, ale także w integrowaniu europejskich działań. Tłem tej decyzji jest rywalizacja technologiczna z USA i Chinami, szczególnie w obszarze kosmosu. Wypowiedzi rządu pokazują, że kosmos nie jest już traktowany wyłącznie jako przestrzeń badań, lecz jako element bezpieczeństwa i suwerenności technologicznej. Z tego powodu centrum w Warszawie ma znaczenie nie tylko dla nauki i przemysłu, ale też dla europejskiej polityki obronnej.

„Sukcesy Polski w kosmosie to również sukcesy Europy w kosmosie. Polska jest jednym z liderów, jeżeli chodzi o takie obszary jak: inwestycje w bezpieczeństwo, przemysł obronny, ale również przemysł kosmiczny. Przemysł kosmiczny i obronny są ze sobą bardzo blisko związane. Jednego nie da się robić skutecznie bez drugiego i vice versa”

Josef Aschbacher, dyrektor generalny ESA

„Jeśli naprawdę myślimy serio o polskiej suwerenności, o europejskiej suwerenności, to Europa nie może pozostać w tyle za Stanami Zjednoczonymi, a szczególnie za Chinami, jeśli chodzi możliwości eksplorowania kosmosu z korzyścią też dla ludzi”

Donald Tusk, premier

Rekordowe pieniądze na polski sektor kosmiczny

Rząd łączy decyzję o centrum ESA z dużym wzrostem finansowania dla krajowego sektora kosmicznego. W latach 2023–2025 Polska zwiększyła swoją składkę do agencji aż dziesięciokrotnie. Na lata 2026–2028 wkład finansowy na programy opcjonalne został podwojony i wyniesie 550 mln euro, czyli ponad 2 mld zł. Wśród takich programów wskazano m.in. rozwój usług opartych na danych satelitarnych oraz robotykę. To oznacza, że państwo chce traktować kosmos jako realny sektor gospodarki, a nie wyłącznie prestiżowy kierunek badań.

Minister Andrzej Domański podkreślił, że inwestycje w kosmos mają konkretny zwrot dla gospodarki. Według jego słów każde euro zainwestowane w ten sektor zwraca się sześcio- lub siedmiokrotnie. Rząd wskazuje przy tym, że Polska jest obecnie najszybciej rozwijającą się gospodarką w Europie, a utrzymanie tego tempa wymaga nowych motorów wzrostu. Sektor kosmiczny ma być jednym z nich, obok innych branż technologicznych i przemysłowych.

„Każde euro zainwestowane w sektor kosmiczny zwraca się sześcio- lub siedmiokrotnie, więc jest to dobra inwestycja w polską gospodarkę”

Andrzej Domański, minister finansów i gospodarki

• 2023–2025 - Polska dziesięciokrotnie zwiększyła składkę do ESA.
• 2026–2028 - wkład na programy opcjonalne wyniesie 550 mln euro, czyli ponad 2 mld zł.
• 500 mln zł - tyle ma mieć fundusz PFR na wsparcie firm z sektora kosmicznego.
• Niemcy, Holandia, Włochy, Hiszpania, Belgia, Wielka Brytania - dotychczasowe lokalizacje placówek ESA.

Fundusz PFR i finansowanie dla samorządów mają wzmocnić branżę

Równolegle z decyzją o centrum w Warszawie minister Andrzej Domański zapowiedział stworzenie przez grupę PFR funduszu o wartości 500 mln zł. Jego zadaniem będzie wspieranie inwestycji w przedsiębiorstwa sektora kosmicznego. To ważny sygnał dla firm, które działają przy satelitach, danych orbitalnych, oprogramowaniu, robotyce czy urządzeniach dla branży obronnej. Państwo chce w ten sposób przyciągać kapitał i budować krajowy ekosystem technologiczny wokół kosmosu.

Dodatkowo Bank Gospodarstwa Krajowego uruchomi specjalną linię finansowania dla samorządów. Ma ona służyć rozwojowi infrastruktury związanej z sektorem kosmicznym w wybranych miastach. To oznacza, że wpływ decyzji nie ograniczy się do samej stolicy, ale może objąć także inne ośrodki, które będą budowały zaplecze dla nowych technologii. W szerszym ujęciu chodzi o stworzenie warunków, w których polski sektor kosmiczny będzie mógł rozwijać się nie tylko dzięki państwowym składkom, ale też przez lokalne inwestycje i działalność firm.

Zapowiedź budowy centrum ESA w Warszawie i towarzyszących jej narzędzi finansowych pokazuje też, że temat kosmosu wchodzi do głównego nurtu polityki gospodarczej. W centrum uwagi są dziś nie tylko badania, lecz także bezpieczeństwo, przemysł, samorządy i nowe miejsca pracy. Polska chce w tym układzie być nie tylko odbiorcą technologii, ale też jednym z krajowych zaplecza dla europejskich projektów kosmicznych. To właśnie dlatego decyzja ogłoszona przez ESA ma znaczenie wykraczające daleko poza samą stolicę.