Victor Klemperer

Victor Klemperer urodził się w Landsbergu 9 października 1881 jako syn rabina z bardzo liberalnej, reformowanej wspólnoty w Berlinie. Był filologiem żydowskiego pochodzenia, romanistą, profesorem historii literatury francuskiej, pisarzem, dziennikarzem i przedsiębiorcą.

W 1912 przyjął chrzest w kościele ewangelickim. W 1906 ożenił się z pianistką Evą Schlemmer. Rozpoczął karierę akademicką na Uniwersytecie w Neapolu. Popierał wypowiedzenie wojny przez Niemcy, w 1914 powrócił do kraju i zaciągnął się do wojska, służył na froncie zachodnim jako artylerzysta, a w 1916 opuścił front po odniesionych ranach. Po wojnie pracował w wydziale cenzury armii.

W 1920 uzyskał posadę profesora na Uniwersytecie Technicznym w Dreźnie, gdzie wykładał literaturę francuską. Po przejęciu władzy przez NSDAP utracił katedrę i prawo wykładania, był systematycznie marginalizowany. Po 1939 został wysiedlony do tzw. domu żydowskiego. Ocalenie zawdzięczało konsekwentnemu wsparciu żony Evy Schlemmer, która także była Niemką i Aryjką zgodnie z prawem nazistowskim, i która odmówiła rozwodu pod presją Gestapo; dzięki temu uniknął wywózki do obozu w latach 1942–1943. Bombardowanie Drezna 13 lutego 1945 uratowało ich oboje, gdy ukryli się w tłumie i schronili w Bawarii aż do wyzwolenia przez armię amerykańską. Po wojnie powrócił do Drezna.

Światową sławę przyniosła mu praca Lingua Tertii Imperii (LTI) – notatnik filologa, w którym analizował propagandę i semantyczne manipulacje w III Rzesie, obejmując także jego dzienniki z lat 1933–1945. Prace te stanowią kluczowy materiał badawczy nad totalitaryzmem i językiem propagandy.